Connect with us

Asya

Duyarlı Türk’e Vietnam’ı Tanıtmak

Published

on

Az Kaldı Kapışıyorduk

Asya’nın iki ucunda olan ülkelerdir Türkiye ve Vietnam. İki ülkenin en büyük kenti arasında tam 8,180 kilometre var. Bu mesafe ile İstanbul’dan yola çıkıp bir yanda Pennsylvania’nın veya Japon Denizi’nin ortasına, bir yanda da Güney Afrika’nın sahillerine varabilirsiniz. Aynı mesafeyle Ho Chi Minh City’den de hem kuzey kutbuna hem de güney kutbuna gidebilirsiniz.

Bu noktada “bizi niye ilgilendiriyor?” diye sorabilirsiniz. Ne var ki, bu kadar uzaklığa rağmen Türkiye ve Vietnam’ın bir tarihte karşı karşıya gelmesine ramak kalmıştı. Hem de Türkiye’ye neredeyse Vietnam kadar uzak olan Amerika yüzünden…

Mart 1964’te Başkan Johnson, Türkiye’nin Kore Savaşı’nda yaptığı gibi Vietnam Savaşı’na da asker göndermesini talep etmiş, ancak talebi geri çevirilmişti. 1950-53 yıllarında, gönderdiği 15,000 askerle Kuzey Kore ile Güney Kore arasındaki savaşa taraf olarak giren Türkiye, Kuzey Vietnam ile Güney Vietnam arasındaki savaşta ise tarafsız kalacağını bildiriyordu. Türk askerinin Vietnam’da çok kötü bir sürece itilmesi de böylece engellenmiş oldu. 

*****

Türkiye ve Vietnam, coğrafyaları, tarih ve kültürleriyle apayrı iki ülke olmalarına rağmen bazı benzerlikleri de içinde barındırıyorlar: Biri kendisini bir tane dünya savaşında bulurken, diğeri iki tane dünya savaşında bulmuş. Biri bağımsızlığını bir tane kurtuluş savaşıyla kazanırken, diğeri iki tane kurtuluş savaşıyla kazanmış. Birinin milli mücadelesi komünist olmayanlar tarafından verilirken, diğeri komünist olanlar tarafından verilmiş. Soğuk Savaş yıllarında biri batı blokuna katılırken, diğeri doğu blokuna katılmış. Yine özellikle Soğuk Savaş yıllarında bu ülkelerden birinde “komünistlik” ve “milliyetçilik” nasıl yan yana düşünülemiyor idiyse, diğerinde de ayrı düşünülemiyor idi. 

Çok daha eskilere gidildiğinde de görüyoruz ki, göçebe bir kavim olan Türkler Büyük Asya’nın anayurdu Çin’in kuzeyinden Küçük Asya’ya geçip imparatorluk kurarken, yerleşik bir kavim olan Vietnamlılar hep Çin’in güneyinde kalmış ve imparatorluk kuramamışlardı. Fakat, Türklerin imparatorluğu bir ara Moğollar karşısında yenilgiye uğrarken, Vietnamlılar Moğollar’a karşı başarılı bir direniş göstermişti. Timur 1402’de Yıldırım Bayezid’i Ankara Savaşı’nda mağlup etmiş, hatta Bayezid Timur’un zindanında ölmüştü. Öte yanda ise 1258’de Büyük Moğol İmparatoru Mengü Han, 1280ler boyunca da Kubilay Han üç kez Dai Viet ve Çampa krallıklarını karadan ve denizden işgale kalkışmış, ancak ağır yenilgiye uğramışlardı. Moğollar değerli komutanlarını kaybetmiş, hatta Kubilay Han’ın oğlu Togan (Doğan) canını zor kurtarmıştı. Dai Viet Prensi Hung Dao’nun strateji ve taktikleri, 8 asır sonra Amerikalılara karşı Vietnam gerillaları tarafından etüt edilecekti. Her iki dönemin askerî süper güçleri kendi Vietnam savaşlarından siyasî, malî ve psikolojik ağır bilançolarla çıktılar. 

En Ağır Bedel

Nitekim dünyanın başka bir uzak köşesinde yaşayan Amerikalılar 1776’da dönemin süper gücü İngiltere’ye karşı bağımsızlıklarını gayri-nizamî savaş usulüyle kazanmışlardı. Kaderin cilvesi o ki, Demokratik Vietnam Cumhuriyeti’ni ilân ederken Hoşimin, Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’nden satırlar okuyacaktı: 

“Şu gerçeği görüyoruz ki her insan eşit yaratılmıştır, onları yaratan Tanrı onlara vazgeçilemez belli haklar tanımıştır, bunların arasında yaşama, özgürlük ve mutluluğu arama vardır.” 

Amerika’nın süper güç olmasını tescilleyen iki atom bombası 6 ve 9 Ağustos 1945 tarihlerinde Japonya’ya atıldıktan sadece 24 gün sonra, 2 Eylül 1945’te Hanoi’da okunacaktı, bu bildirge. Sömürgeci Fransa’ya karşı bağımsızlığını ilan eden Vietnam, Amerikan işgalini de def edecekti… 

Fakat, bu mücadelenin bedeli çok ağır oldu. 1964-73 yılları boyunca ABD Vietnam’a 7,700,000 ton bomba attı. Bu rakam, II. Dünya Savaşı’nda atılan bütün bombaların 3.5 katı, Hiroşima + Nagazaki’ye atılan atom bombasının toplamının 135 katı. Bir ülkenin bağımsızlık için ödediği en ağır en tonajlı bedel, belki bu olsa gerek. Ayrıca, milyonlarca ölü, yaralı, sakat ve hastanın yanında 2 milyon hektar orman ve 200,000 hektar tarım arazisi de yok edildi.

Türkler Vietnam Kutuluş Savaşları Hakkında Bilgi Sahibi Olmalıdır

Emperyalizme karşı savaşarak bağımsız olan Türkiye, bu uğurda her şeyi göze alan milletlere sempati duyar. Tüm duyarlı yurttaşlar son derece yoksul bir halkın bir süper gücün işgaline karşı direnişine saygı gösterir, göstermelidir de. Zaten, özellikle Amerikan ordusunun vahşeti karşısında Vietnam halkının direnişi, bağımsızlık tutkusu ve sınırsız cesareti dünya genelinde dost-düşman herkesi kendine hayran bırakmıştır. İçinde yaşadığı bu dünyayı bilmesi bakımından Türk halkı Vietnam kurtuluş savaşları sırasında ne yaşandığı hakkında bilgi sahibi olmalıdır.

Etnik, milli ve dini köken ne olursa olsun, konuyu iyi kavrayabilmek için her türlü saplantıdan ve kompleksten arınmış halde düşünmeli ve kavramları doğru anlamalı. Buna yardımcı olması için de önce Vietnam’ın coğrafyasına, nüfusuna ve diline değinmek gerekir. 

(devam edecek)

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Güney Asya

Yanlış Politikalar Adası Sri Lanka’dan Alınacak Dersler

Published

on

Continue Reading

Trending